Dünya'nın Oluşum Sürecinde Meteorların Önemi Nedir?


Teknonce > Astronomi > Dünya'nın Oluşum Sürecinde Meteorların Önemi Nedir?
Dünya'nın Oluşum Sürecinde Meteorların Önemi Nedir?

Milyonlarca yıl önce iç Güneş Sistemi'ne yoğun bir meteor yağmuru yaşandığı biliniyor. Peki bu meteorların yaşanabilir bir Dünya'nın oluşumunda katkısı ne yönde oldu? 

Yeni bir araştırma, Dünya'ya çarpmış olan meteorların büyük ve uzun süreli volkanik aktiviteleri tetiklemiş olabileceğini gösteriyor. Çalışmaya göre bu erken dönemdeki meteor yağmuru Dünya'nın yaşanabilir bir yer olması yönündeki gelişiminde önemli bir rol oynamış olabilir. 



Bundan yaklaşık 66 milyon yıl önce Dünya'ya çarpan bir meteor dinazorların neslinin yok olmasına yol açmıştı. Bu çarpma, Meksika bölgesinde de dev bir kraterin oluşumuna yol açtı. Aslnda bu çarpma meteor yağmuru döneminden sonra gerçekleşmiştir. Bundan daha eski zamanlarda, henüz dinazorlar bile Dünya'da yokken, Dünya ağır bir meteor bombardımanı altında kaldı. Dünya'ya su, demir gibi birçok maddenin de bu dönemde geldiği düşünülüyor ve bu yönde de birçok çalışma yapıldı. Ancak bu meteor yağmurları sadece dışardan madde getirmedi; Dünya'nın jeolojik zemininin de oturmasında önemli bir rol oynadı.

İrlanda'daki Trinity College Dublin'de bir jeokimyager olan Balz Kamber ve çalışma arkadaşları meteor yağmurlarının Dünya'da volkanik aktiviteleri hızlandırdığı yönünde bir çalışma yayınladılar. Çalışmaya göre bu çarpmalar sonrasında oluşan dev kraterler çekirdekteki magmanın kendini dışarı atmasına da yardımcı oldular. Milyonlarca yıl içinde gerçekleşen çok sayıda jeolojik aktiviteden sonra bu kraterlerin birçoğu kaybolmuş olsa da mevcut kraterler üzerinde yapılan çalışmalar, bu teoriye dayanak olarak gösteriliyor. 

Kanada'daki 1.85 milyar yıllık Sudbury havzasındaki en eski meteor kraterlerinden birini analiz edildi. Çapı 150 km'den fazla olan bu kraterin 15 km genişliğinde bir kuyruklu yıldız tarafından oluşturulduğu tahmin ediliyor. İrlandalı araştırmacılar bir yıl boyunca bu krater üzerinde bir kilometreden fazla bir alandaki kayaç yapısını incelediler ve on beş farklı konumdan 139 örnek topladılar. Burdan elde edilen sonuç ise kayaların oluşumunda sadece çarpmanın etkisiyle oluşmuş sıcaklık rol almamış. Çarpmanın sıcaklığının kayalar üzerindeki etkisi belirgin olsa da, kayaların birçoğunda Dünya'ya ait magmanın da bulunduğu tespit edildi. Çalışmaya göre kayaların pişmesi ve ufak kayaların birleşerek dev kayalara dönüşmesi de yine çarpma sonucu açığa çıkan magmanın etkisiyle olmuş. 

Bununla birlikte toplanan bazı örneklerde farklı dönem ve yapıda kayaçlara da rastlandı. Aynı bölgede yer alan kayaların üzerinde erimiş manto bulunurken, daha derin bir kaynaktan gelen magma izlerine de rastlandı. Bu durum ise çalışmaya volkanik etkinliğin çok uzun bir süre devam ettiği yönünde yansıtıldı. Bu da o kadar uzun bir süre ki; yüz milyonlarca yıl boyunca sürdüğü iddia ediliyor. Ancak Balz Kamber bu nitelikte ve bu şartlar altında oluşmuş volkanik faaliyetlerin en fazla bir milyon yıl sürmüş olabileceğini vurguluyor. 

Dünya'nın ve iç Güneş Sistemi'nin 3.8 ile 4 milyar yıl öncesindeki dönem aralığında ağır bir meteor yağmuruna tutulduğu biliniyor. Gezegendeki en eski kayaların, bu meteor yağmurlarının son dönemlerinde oluştukları düşünülüyor. Bazı eski ve dev kayalar ise bu bombardıman döneminde baskılanarak magmaya doğru itildi. 

Kamber'in bu çalışmaları 22 Nisan'da Jeofizik Araştırmalar Dergisi'nde yayınlandı. 

Etiketler: meteor yağmuru, meteor çarpması, kayaların oluşumu, astronomi çalışmaları, jeoloji çalışmaları, Güneş Sistemi

Haberi Paylaşın


Önerilen Haberler


YORUMLAR(0)

  1. Henüz yorum yapılmamış.

Yorum Yap