Halet Çambel Kimdir? Halet Çambel'in Kısaca Hayatı


Teknonce > Bilim > Halet Çambel Kimdir? Halet Çambel'in Kısaca Hayatı
Halet Çambel Kimdir? Halet Çambel'in Kısaca Hayatı

Türkiye'nin ilk açık hava müzesini kurmuş olan Türk arkeolog Halet Çambel kimdir? İşte Halet Çambel'in kısaca hayatı...

Halet Çambel Kimdir? Halet Çambel'in Kısaca Hayatı

Halet Çambel, 27 Ağustos 1916 yılında Berlin'de dünyaya gelmiştir. Babası, Almanya'da askeri ataşelik görevi yapan Hasan Cemil Bey, annesi ise dönemin Berlin Büyükelçisi İbrahim Hakkı Paşa'nın kızı Remziye Hanım'dır. I. Dünya Savaşı sonrası mütareke döneminde anne babası ile birlikte bir süre İsviçre ve Avusturya'da yaşamış ve 8 yaşındayken ailesi ile birlikte Türkiye'ye gelmiştir.



Ortaokul ve liseyi Arnavutköy Amerikan Kız Koleji'nde okumuştur. Sanat tarihi öğretmeninin etkili anlatımından ve İstanbul'un tarihi mekanlarına düzenlenen gezilerden lise yıllarında oldukça etkilenmiştir. Okul yıllarında eskrim sporu ile tanışan Halet Çambel, bu spor dalında ustalaşmıştır. Lise öğrenimini tamamladıktan sonra Fransız hükümetinden almış olduğu bursla Paris Sorbonne Üniversitesi'nde 3 yıl arkeoloji öğrenimi görmüştür. Üniversite yıllarında Hititçe ve İbranice öğrenen Halet Çambel, ilk kazı deneyimini 1935 yılında gerçekleştirmiştir. Halet Çambel, lisans öğrenimi sırasında boş vakitlerini eskrim, masa tenisi ve binicilik sporlarını yaparak değerlendirmiştir. 1936 yılında Yaz Olimpiyatlarında eskrim dalında Türkiye'yi temsil etmiştir. Suat Fetgeri Aşeni ile birlikte olimpiyatlara katılan ilk Türk kadın unvanını kazanmıştır. 

1938 yılında lisans öğrenimini tamamlayan Halet Çambel, Sorbonne'da doktora yapmaya başlamıştır. 1939 yılının yaz aylarında Fransız Arkeoloji Enstitüsü'nün, Dr. Emilie Haspels başkanlğında yürüttüğü Yazılıkaya/Midas şehri kazısına katılmak üzere Türkiye’ye gelmiştir. II. Dünya Savaşı sebebiyle Fransa’ya dönemeyince İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nde Helmuth Theodor Bossert’in asistanlığını yapmıştır.

1940 yılında Nail Çakırhan ile evlenen Halet Çambel, üniversitede kadro olmadığından dolayı bir süre Haydarpaşa Lisesi'nde Fransızca öğretmenliği yapmıştır. Doktora çalışmasına İstanbul Üniversitesi’nde devam eden Çambel, Türk Tarih Kurumu adına Kırşehir Hashöyük'teki kontrol kazısını gerçekleştirmiştir. 1946'ya kadar Dr. Bossert ile birlikte Anadolu’da araştırma gezileri yapmıştır.

1946 yılında Kayseri-Adana arasında kalan bölgedeki Hitit eserlerini incelemek için Bossert ile bilikte çıktıkları gezide Karatepe bölgesindeki kalıntılara ulaşmaları kariyerinde belirleyici olmuştur. Araştırma ekibi, Hitit hiyeroglifleri ve Fenike yazısının bir arada kullanıldığını görmüş ve Fenike yazısı tercüme edilebildiği için, bu keşif Hitit hiyerogliflerinin nihai çözümü olmuştur. Karatepe-Arslantaş Höyüğü’nde Bossert tarafından başlayan kazı çalışmalarına 1952’den sonra Halet Çambel başkanlık etmiştir. Karatepe’de ortaya çıkarılan arkeolojik buluntuların restorasyonu, korunması ve sergilenmesi için bir açık hava müzesi kurulmasına katkı sağlamıştır. 1948-1949 yıllarında, Karatepe'deki çalışmaların yanı sıra Fransız Arkeoloji Enstitüsü'yle birlikte Yazılıkaya/Midas şehri kazısını yürütmüştür.

1960 darbesiyle üniversiteden ihraç edilen Halet Çambel, 1962-1963 yıllarında Almanya'da Saarbrücken Üniversitesi'nde konuk öğretim üyesi olarak çalışmıştır. Türkiye'ye döndükten sonra İstanbul Üniversitesi'ndeki görevine dönmüş ve Prehistorya Kürsüsü'nü kurmuştur. 

1964 yılında Chicago Üniversitesi'nden Robert J. Braidwood ve eşi Linda S. Braidwood'la birlikte Ergani'de Çayönü höyüğü kazısına başlamıştır. Kote Çemi (Hilar - Çayönü) kalıntılarını ortaya çıkarmış ve bu bölgede günümüzden 8.000 yıl önce avcı-toplayıcılıktan tarıma geçildiğinin kanıtlarını ortaya çıkarmıştır.

Halet Çambel, Keban Barajı’nın yapımıyla su altında kalacak olan alanların taranması için 1966’da başlayan çalışmalara öncülük etmiştir. 1976'da TÜBİTAK'a bağlı bir Arkeometri Ünitesi kurulmasına katkıda bulunmuştur. 1984 yılında emekli olan Halet Çambel, kazı çalışmalarını emekliliğinde de sürdürmüştür. 2005 yılında Hollanda devletinin kültür ve kalkınmaya hizmet edenlere verdiği Prens Claus ödülü'nün sahibi olmuştur. 2010 yılında kendisine T.C. Kültür Bakanlığı tarafından Kültür ve Sanat Büyük Ödülü verilmiştir.

Karatepe kalıntılarının ortaya çıkarılmasına ve Hitit dilinin çözülmesine büyük katkı sağlayan Halet Çambel, 12 Ocak 2014 tarihinde İstanbul'daki evinde yaşamını kaybetmiştir.

Etiketler: halet çambel kimdir, halet çambel kısaca hayatı, olimpiyatlar katılan ilk türk kadın

Haberi Paylaşın


Önerilen Haberler


YORUMLAR(0)

  1. Henüz yorum yapılmamış.

Yorum Yap